Is er een verschil tussen neuropathie en polyneuropathie?

Ja, er is een verschil: neuropathie is een verzamelnaam voor zenuwschade in het algemeen, terwijl polyneuropathie specifiek duidt op schade aan meerdere zenuwen tegelijk. Het onderscheid is belangrijk voor diagnose, behandeling en prognose.

Wat is neuropathie?

Neuropathie betekent letterlijk “zenuwziekte”. Het ontstaat door schade aan perifere zenuwen die signalen doorgeven tussen hersenen, ruggenmerg en spieren. Wereldwijd lijden naar schatting meer dan 20 miljoen mensen aan een vorm van neuropathie.

Neuropathie kan zowel acuut als chronisch zijn. De klachten variëren van tintelingen en pijn tot krachtverlies. De oorzaak bepaalt vaak de ernst en het verloop van de aandoening.

Verschil polyneuropathie en neuropathie?

Neuropathie is de overkoepelende term. Polyneuropathie verwijst specifiek naar aandoeningen waarbij meerdere zenuwen tegelijk beschadigd raken. Dit kan symmetrisch (beide voeten of handen) of asymmetrisch voorkomen.

Bij polyneuropathie is het klachtenbeeld vaak meer uitgesproken. Doordat meerdere zenuwen tegelijk zijn aangedaan, komt de beperking sneller tot uiting in het dagelijks leven.

Mononeuropathie en polyneuropathie?

Mononeuropathie betekent dat één zenuw is aangedaan. Bekende voorbeelden zijn het carpaletunnelsyndroom of ischias. Deze vorm komt vaak door beknelling of trauma.

Polyneuropathie treft meerdere zenuwen en heeft meestal systemische oorzaken, zoals diabetes of alcoholmisbruik. Ongeveer 60% van alle polyneuropathieën wordt veroorzaakt door diabetes mellitus.

Oorzaken van neuropathie

Neuropathie kent tientallen oorzaken. De meest voorkomende zijn:

• Diabetes mellitus
• Overmatig alcoholgebruik
• Tekorten aan vitamine B1, B6 of B12
• Infecties zoals hiv of Lyme
• Auto-immuunziekten

Wereldwijd ontwikkelt ongeveer 50% van de mensen met diabetes vroeg of laat polyneuropathie.

Symptomen en klachten

De klachten hangen af van welke zenuwen zijn beschadigd. Veel voorkomende symptomen zijn:

• Tintelingen of “prikkende voeten”
• Doof gevoel of gevoelloosheid
• Brandende of stekende pijn
• Spierzwakte

Deze klachten kunnen progressief zijn en leiden tot beperkingen in mobiliteit en zelfredzaamheid.

Sensorische versus motorische neuropathie

Neuropathie kan onderverdeeld worden in sensorisch (gevoel) en motorisch (beweging).

Sensorische neuropathie

Hierbij raken de gevoelszenuwen beschadigd. Patiënten ervaren vaak pijn, gevoelloosheid en een verminderd temperatuurgevoel.

Motorische neuropathie

Deze variant tast de motorische zenuwen aan. Gevolg: spierzwakte, krampen en soms verlammingen.

Autonome neuropathie

Naast sensorische en motorische vormen bestaat ook autonome neuropathie. Dit tast de zenuwen aan die organen en onbewuste processen reguleren.

Symptomen kunnen zijn:

• Hartritmestoornissen
• Problemen met de spijsvertering
• Bloeddrukschommelingen

Ongeveer 20% van de patiënten met diabetes ontwikkelt autonome neuropathie.

Diagnostiek bij neuropathie

Artsen gebruiken verschillende methoden om neuropathie vast te stellen.

1. Lichamelijk onderzoek
2. Bloedonderzoek naar oorzaken
3. Zenuwgeleidingsonderzoek (EMG)

In Nederland wordt jaarlijks bij duizenden patiënten neuropathie vastgesteld, waarvan een groot deel polyneuropathie betreft.

Behandeling en zorg

De behandeling richt zich vooral op het aanpakken van de oorzaak. Bij diabetes is dat optimale glucosecontrole. Bij vitaminetekorten is suppletie belangrijk.

Daarnaast worden pijnstillers, fysiotherapie en leefstijlaanpassingen ingezet. Volledig herstel is vaak moeilijk, maar klachten kunnen wel verminderd worden.

Verschil neuropathie en polyneuropathie

Kenmerk	Neuropathie (algemeen)	Polyneuropathie (specifiek)
Betekenis	Verzamelnaam zenuwschade	Schade aan meerdere zenuwen
Aantal zenuwen	Eén of meerdere	Altijd meerdere
Voorbeelden	Carpaletunnelsyndroom, ischias	Diabetische polyneuropathie
Oorzaken	Trauma, infectie, tekort	Systemisch, vaak diabetes
Klachten	Variabel	Symmetrisch, vaak voeten/handen

Gevolgen voor kwaliteit van leven

Patiënten met polyneuropathie ervaren vaak meer beperkingen. Uit onderzoeken blijkt dat 40% moeite heeft met dagelijkse activiteiten zoals lopen of traplopen.

Ook sociaal functioneren kan verminderen. Chronische pijn en vermoeidheid zorgen regelmatig voor psychische klachten, zoals depressie of angst.

Leefstijl en preventie

Gezonde leefstijl kan de kans op neuropathie verkleinen. Vooral bij risicogroepen zoals diabetespatiënten is preventie belangrijk.

• Beperk alcoholgebruik
• Zorg voor voldoende vitamines
• Houd bloedsuikers stabiel
• Blijf in beweging

Vroege detectie en aanpak kunnen complicaties aanzienlijk verminderen.

Veelgestelde vragen

1. Is polyneuropathie ernstiger dan neuropathie?

Ja, meestal wel. Doordat meerdere zenuwen tegelijk zijn aangedaan, zijn de klachten vaak complexer.

2. Kan neuropathie vanzelf overgaan?

Dat hangt af van de oorzaak. Soms herstelt een zenuw, maar vaak is blijvende schade aanwezig.

3. Hoe snel ontwikkelt polyneuropathie zich?

Bij diabetes vaak geleidelijk over jaren. Bij toxische oorzaken kan het sneller verlopen.

4. Is er een verschil in behandeling?

De basis is hetzelfde: oorzaak aanpakken. Bij polyneuropathie ligt meer nadruk op symptoombestrijding.

5. Hoeveel mensen hebben polyneuropathie in Nederland?

Naar schatting 250.000 Nederlanders leven met een vorm van polyneuropathie.

Conclusie – verschil neuropathie en polyneuropathie

Het antwoord op de vraag is er een verschil tussen neuropathie en polyneuropathie? is duidelijk: ja. Neuropathie is de overkoepelende term voor zenuwschade, terwijl polyneuropathie specifiek wijst op schade aan meerdere zenuwen. Dit onderscheid helpt artsen en patiënten bij het begrijpen, diagnosticeren en behandelen van de aandoening.