Polyneuropathie bij ouderen: oorzaken, symptomen en omgaan met zenuwklachten

Polyneuropathie bij ouderen veroorzaakt vaak pijn, gevoelloosheid en balansproblemen. De aandoening kan ontstaan door diabetes, vitaminegebrek of ouderdomsprocessen. Tijdige herkenning, aanpassing van leefstijl en medische begeleiding helpen klachten draaglijker te maken en complicaties te beperken.

Wat is polyneuropathie?

Polyneuropathie is een aandoening waarbij meerdere perifere zenuwen tegelijk beschadigd raken. Deze zenuwen sturen signalen tussen hersenen, ruggenmerg en lichaam. Bij ouderen komt het vaker voor door leeftijdsgebonden veranderingen en andere chronische ziekten.

Hoe vaak komt polyneuropathie voor bij ouderen?

Onderzoek toont aan dat wereldwijd 2–3% van de bevolking polyneuropathie heeft. Bij 65-plussers stijgt dit percentage tot wel 8–10%. In verpleeghuizen wordt bij meer dan 20% van de bewoners zenuwschade vastgesteld.

Wat zijn de oorzaken van polyneuropathie bij ouderen?

De meest voorkomende oorzaak is diabetes mellitus type 2, dat bij 25% van de ouderen leidt tot zenuwschade. Andere oorzaken zijn vitamine B12-tekort, nierfalen, medicatie en alcoholmisbruik. Vaak is er een combinatie van factoren aanwezig.

Diabetes als grootste risicofactor

Bij langdurige hoge bloedsuikers raken zenuwen beschadigd door ontstekingsprocessen en zuurstoftekort. Ongeveer 50% van de oudere diabetici ontwikkelt neuropathische klachten. Goede bloedsuikerregulatie verkleint dit risico aanzienlijk.

Vitamine B12-tekort bij ouderen

Ouderen hebben vaak een verminderde opname van vitamine B12 door maagproblemen. Een tekort kan leiden tot tintelingen, geheugenproblemen en spierzwakte. Jaarlijks wordt bij 15% van de 70-plussers een tekort vastgesteld.

Medicatie en polyneuropathie

Bepaalde medicijnen zoals chemotherapie, antibiotica of statines kunnen zenuwschade veroorzaken. Vooral ouderen die meerdere medicijnen gebruiken, lopen extra risico. Het herkennen van bijwerkingen is cruciaal.

Symptomen van polyneuropathie bij ouderen

De klachten verschillen per persoon en ontwikkelen zich vaak langzaam. Typische symptomen zijn tintelingen, gevoelloosheid en pijn in handen of voeten. Evenwichtsstoornissen en spierzwakte komen veel voor bij 65-plussers.

Veelvoorkomende klachten

• Tintelingen in voeten en handen
• Branderige pijn in benen
• Verminderde tastzin
• Spierzwakte in onderbenen
• Slechter evenwicht

Effect op dagelijks leven

Door de klachten hebben ouderen moeite met lopen, traplopen en zelfzorg. Dit vergroot de kans op vallen, met botbreuken als gevolg. Polyneuropathie heeft daardoor grote impact op zelfstandigheid en kwaliteit van leven.

Diagnose en onderzoek

Artsen stellen de diagnose via lichamelijk onderzoek, vragenlijsten en aanvullende tests. Vaak worden zenuwgeleidingsonderzoeken en bloedtesten uitgevoerd. Bij ouderen wordt ook gekeken naar voedingstoestand, medicatiegebruik en andere chronische ziekten.

Omgaan met zenuwklachten bij ouderen

Het volledig genezen van polyneuropathie is meestal niet mogelijk. Wel zijn er behandelingen die klachten verminderen en functioneren verbeteren. De aanpak is vaak multidisciplinair, met artsen, fysiotherapeuten en diëtisten.

Medicamenteuze behandeling

Pijnstillers zoals pregabaline, gabapentine of amitriptyline worden vaak voorgeschreven. Bij diabetici is een goede bloedsuikerregulatie essentieel. Suppletie van vitamine B12 kan klachten sterk verminderen.

Fysiotherapie en beweging

Regelmatige beweging verbetert de doorbloeding en spierkracht. Fysiotherapie helpt ouderen hun balans te trainen en valincidenten te voorkomen. Wandelen of zwemmen zijn laagdrempelige bewegingsvormen.

Leefstijladviezen

• Gezonde voeding met voldoende vitaminen
• Beperk alcoholgebruik
• Stoppen met roken
• Voldoende slaap
• Dagelijks lichte beweging

Polyneuropathie en het risico op vallen

Bij ouderen met polyneuropathie is de kans op vallen tot 2 keer zo groot. Jaarlijks belandt 1 op de 3 ouderen met neuropathie in het ziekenhuis na een val. Preventieve maatregelen zijn dus cruciaal.

Hulpmiddelen ter ondersteuning

Veel ouderen profiteren van loophulpmiddelen zoals een stok of rollator. Steunzolen verbeteren de stabiliteit bij gevoelloosheid in de voeten. Goede schoenen verkleinen het risico op wonden en valpartijen.

Psychosociale impact

Leven met chronische zenuwklachten beïnvloedt ook de mentale gezondheid. Ongeveer 40% van de ouderen met polyneuropathie ervaart depressieve gevoelens. Sociale steun en begeleiding door een psycholoog kunnen het welzijn verbeteren.

Overzicht oorzaken en symptomen van polyneuropathie bij ouderen

Oorzaak	Voorkomen bij ouderen	Typische symptomen
Diabetes mellitus type 2	25–50%	Tintelingen, pijn, gevoelloos
Vitamine B12-tekort	15%	Spierzwakte, geheugenproblemen
Nierfalen	10%	Krampen, gevoelsstoornissen
Medicatie (bv. chemo)	5–10%	Branderige pijn, krachtverlies
Alcoholmisbruik	7%	Evenwichtsproblemen, gevoelloos

Veelgestelde vragen over polyneuropathie bij ouderen

Is polyneuropathie te genezen?

Meestal niet, maar behandeling kan klachten verminderen. Bij vitamine B12-tekort kan suppletie wel volledig herstel geven.

Hoe weet ik of ik polyneuropathie heb?

Tintelingen, gevoelloosheid en pijn in voeten zijn de eerste signalen. Raadpleeg altijd een arts voor onderzoek.

Helpt fysiotherapie echt?

Ja, fysiotherapie kan balans en mobiliteit verbeteren. Dit verkleint het risico op vallen aanzienlijk.

Welke voeding ondersteunt de zenuwen?

Een dieet rijk aan B-vitamines, omega-3 en antioxidanten is gunstig. Denk aan vis, noten en volkorenproducten.

Kan polyneuropathie verergeren met leeftijd?

Ja, zenuwschade kan progressief zijn, vooral bij onbehandelde diabetes of vitaminegebrek.

Conclusie

Polyneuropathie bij ouderen is een veelvoorkomende aandoening met grote gevolgen voor het dagelijks leven. Oorzaken zijn vaak diabetes, vitaminegebrek, medicatie en ouderdomsprocessen. Symptomen variëren van tintelingen tot evenwichtsproblemen. Hoewel genezing zelden mogelijk is, kunnen medische behandeling, leefstijlverbetering en fysiotherapie klachten verminderen en zelfstandigheid vergroten. Vroegtijdige herkenning blijft essentieel.