Polyneuropathie tast je zenuwen aan en verstoort de communicatie tussen je hersenen en spieren, huid en organen. Dit kan leiden tot pijn, gevoelloosheid, spierzwakte en problemen met evenwicht. Het effect varieert per persoon, maar beïnvloedt vrijwel altijd het dagelijks functioneren.
Inhoudsopgave
- 1 Wat is polyneuropathie
- 2 Hoe werken je zenuwen normaal
- 3 Wat gebeurt er bij polyneuropathie
- 4 Symptomen van polyneuropathie
- 5 Gevolgen van polyneuropathie in het dagelijkse leven
- 6 Diagnose en behandeling van polyneuropathie
- 7 Typen polyneuropathie
- 8 Cijfers over polyneuropathie
- 9 Effecten van polyneuropathie op het lichaam
- 10 Tips omgaan met polyneuropathie
- 11 Psychische impact van polyneuropathie
- 12 Veelgestelde vragen over polyneuropathie
- 13 Conclusie: wat doet polyneuropathie met je lichaam?
Wat is polyneuropathie
Polyneuropathie is een verzamelnaam voor aandoeningen waarbij meerdere perifere zenuwen beschadigd zijn. Per jaar krijgen naar schatting 1 op de 2000 Nederlanders hiermee te maken. Het treft mannen en vrouwen in gelijke mate, vaak vanaf middelbare leeftijd.
De oorzaken zijn divers: diabetes is de grootste boosdoener, maar ook auto-immuunziekten, erfelijke factoren, alcoholmisbruik en bepaalde medicijnen kunnen een rol spelen. Er bestaan meer dan 100 verschillende vormen van polyneuropathie. Dit maakt de aandoening complex om te begrijpen en te behandelen.
Hoe werken je zenuwen normaal
Het zenuwstelsel bestaat uit hersenen, ruggenmerg en perifere zenuwen. Deze zenuwen zorgen voor communicatie tussen hersenen en lichaam. Ze sturen spieren aan en registreren signalen zoals pijn, warmte en aanraking.
Elke zenuw bestaat uit een axon (zenuwvezel) en een myelineschede die als isolatie dient. Zonder deze structuur zouden signalen traag of chaotisch worden doorgegeven. Een gezond zenuwstelsel werkt vergelijkbaar met een elektrisch netwerk dat soepel informatie transporteert.
Wat gebeurt er bij polyneuropathie
Bij polyneuropathie raken axonen of de myelineschede beschadigd. Dit belemmert de overdracht van elektrische signalen. Soms stopt de communicatie helemaal, soms wordt die vertraagd of vervormd.
De gevolgen hangen af van welke zenuwen zijn aangedaan. Motorische zenuwen leiden bij schade tot spierzwakte, sensorische zenuwen veroorzaken gevoelsstoornissen. Autonome zenuwen kunnen problemen geven met hartslag, spijsvertering of bloeddruk.
Symptomen van polyneuropathie
De klachten beginnen meestal in de voeten en benen. Daarna verspreiden ze zich vaak naar de handen en armen. Artsen noemen dit het “sok- en handschoenpatroon”.
Veel voorkomende symptomen zijn:
- Pijn of branderig gevoel
- Tintelingen of doofheid
- Spierzwakte
- Evenwichtsproblemen
- Verlies van reflexen
Niet iedereen ervaart dezelfde klachten, waardoor de diagnose soms vertraagd wordt.
Gevolgen van polyneuropathie in het dagelijkse leven
Polyneuropathie beïnvloedt mobiliteit en zelfstandigheid. Een simpele wandeling kan een uitdaging worden door spierzwakte of gevoelloosheid in de voeten. Dit verhoogt het risico op vallen.
Ook fijne motoriek kan problemen geven, zoals knopen dichtmaken of schrijven. Voor sommige mensen is het onmogelijk om langer te werken, waardoor sociaal isolement dreigt.
Diagnose en behandeling van polyneuropathie
Een arts stelt de diagnose op basis van lichamelijk onderzoek, bloedonderzoek en zenuwtesten. Een veelgebruikte test is de elektromyografie (EMG), waarmee elektrische activiteit in spieren wordt gemeten.
De behandeling richt zich op de oorzaak. Bij diabetes is een stabiele bloedsuiker cruciaal. Soms worden medicijnen gegeven die de immuunreactie onderdrukken, zoals corticosteroïden of immunoglobulinen.
Pijnbestrijding speelt een grote rol, vaak met middelen zoals pregabaline of amitriptyline. Fysiotherapie helpt bij het behouden van spierkracht en balans.
Typen polyneuropathie
Er bestaan verschillende vormen van polyneuropathie. Twee hoofdvormen zijn axonale polyneuropathie en demyeliniserende polyneuropathie. Bij de eerste is het axon beschadigd, bij de tweede de myelineschede.
Een bekende variant is diabetische polyneuropathie, die voorkomt bij 1 op de 3 mensen met diabetes. Ook de auto-immuunvariant CIDP (chronische inflammatoire demyeliniserende polyneuropathie) komt regelmatig voor.
Cijfers over polyneuropathie
Volgens internationale onderzoeken heeft ongeveer 2% van de wereldbevolking een vorm van polyneuropathie. Bij mensen ouder dan 55 jaar loopt dit percentage op tot 8%. In Nederland betekent dit dat tienduizenden mensen dagelijks met de gevolgen leven.
Bij diabetespatiënten ontwikkelt 30 tot 50% op termijn neuropathie. Dit maakt preventie en vroegtijdige diagnose van groot belang.
Effecten van polyneuropathie op het lichaam
| Type zenuw | Functie | Gevolgen bij schade |
|---|---|---|
| Motorische zenuwen | Spieren aansturen | Zwakte, krampen, spierverlies |
| Sensorische zenuwen | Gevoel registreren | Tintelingen, doofheid, pijn |
| Autonome zenuwen | Organen reguleren | Bloeddruk-, hart- en darmproblemen |
Tips omgaan met polyneuropathie
Een gezonde leefstijl helpt klachten te verminderen. Regelmatige beweging versterkt spieren en verbetert doorbloeding. Vermijd alcohol en rook niet, dit verergert zenuwschade.
Enkele praktische tips:
- Draag comfortabele schoenen
- Controleer dagelijks je voeten
- Houd bloedsuiker stabiel
- Oefen balans en coördinatie
- Vraag tijdig medische hulp
Psychische impact van polyneuropathie
Naast lichamelijke klachten kan polyneuropathie leiden tot angst en depressie. Chronische pijn tast het welzijn aan en belemmert slaap. Uit onderzoek blijkt dat 40% van de patiënten psychische steun nodig heeft.
Een multidisciplinaire aanpak is daarom essentieel. Psychologische begeleiding en lotgenotengroepen bieden steun en perspectief.
Veelgestelde vragen over polyneuropathie
Is polyneuropathie te genezen?
Niet altijd. Bij sommige oorzaken, zoals vitaminetekort, is herstel mogelijk. Bij chronische vormen richt de behandeling zich op klachtenvermindering.
Kan polyneuropathie erger worden?
Ja. Zonder behandeling of bij voortdurende schade (bijvoorbeeld door diabetes) kan de aandoening progressief zijn.
Wat helpt tegen de pijn?
Medicatie, fysiotherapie, TENS (elektrische zenuwstimulatie) en leefstijlaanpassingen kunnen verlichting geven.
Zijn er alternatieve behandelingen?
Sommige mensen hebben baat bij acupunctuur of supplementen, maar wetenschappelijk bewijs is beperkt.
Conclusie: wat doet polyneuropathie met je lichaam?
Polyneuropathie beschadigt de zenuwen die essentieel zijn voor beweging, gevoel en organen. Dit leidt tot pijn, gevoelloosheid, spierzwakte en soms autonome problemen. Het dagelijkse leven wordt hierdoor vaak zwaar beïnvloed.
Kortom: polyneuropathie ontregelt de communicatie in je lichaam en kan zowel fysiek als mentaal grote gevolgen hebben. Vroege diagnose, behandeling en aanpassing van leefstijl zijn de sleutel om met deze aandoening om te gaan.