Wat veroorzaakt polyneuropathie?

Polyneuropathie wordt veroorzaakt door schade aan perifere zenuwen. Meestal ontstaat deze schade door diabetes, vitaminetekorten, alcoholgebruik of andere aandoeningen. Daardoor kunnen zenuwen signalen minder goed doorgeven. Hierdoor ontstaan klachten zoals tintelingen, gevoelloosheid of pijn, vooral in de voeten en handen.

Wat gebeurt er in de zenuwen bij polyneuropathie?

Perifere zenuwen zorgen voor communicatie tussen je hersenen en je lichaam. Ze sturen namelijk signalen voor gevoel, beweging en automatische functies. Wanneer deze zenuwen beschadigd raken, werkt deze communicatie echter minder goed. Daardoor ontvangen je hersenen onduidelijke of verkeerde signalen.

De schade kan ontstaan in de zenuwvezel zelf of in de beschermlaag eromheen, de myelineschede. Deze beschermlaag zorgt normaal gesproken voor snelle en efficiënte signaaloverdracht. Wanneer deze laag beschadigd raakt, worden signalen dus vertraagd of verstoord.

Hierdoor kunnen verschillende klachten ontstaan. Zo voelen sommige mensen tintelingen, terwijl anderen gevoelloosheid ervaren. Bovendien kunnen zenuwen soms verkeerde signalen sturen, waardoor pijn ontstaat zonder duidelijke oorzaak.

Daarnaast worden de langste zenuwen meestal het eerst getroffen. Daarom beginnen klachten vaak in de voeten. Vervolgens kunnen ook de benen en handen betrokken raken. De hersenen blijven echter meestal intact, maar ontvangen minder betrouwbare informatie.

Is diabetes een veelvoorkomende oorzaak van polyneuropathie?

Ja, diabetes is de meest voorkomende oorzaak van polyneuropathie. Dit wordt diabetische neuropathie genoemd. Wanneer bloedsuiker langdurig te hoog is, kan dit namelijk kleine bloedvaten beschadigen. Daardoor krijgen zenuwen minder zuurstof en voedingsstoffen.

Hierdoor raken zenuwen geleidelijk beschadigd. Bovendien kan langdurige blootstelling aan hoge bloedsuiker zenuwvezels direct aantasten. Daardoor verslechtert de signaaloverdracht verder.

Het risico neemt vooral toe wanneer:

• bloedsuiker langdurig verhoogd is
• diabetes slecht gereguleerd is
• diabetes jarenlang aanwezig is
• bloedsuiker sterk schommelt

Daarom is goede bloedsuikercontrole belangrijk. Hierdoor kan verdere zenuwschade mogelijk worden beperkt. Niet iedereen met diabetes ontwikkelt polyneuropathie, maar het risico is wel duidelijk verhoogd.

Kan een vitaminetekort polyneuropathie veroorzaken?

Ja, een vitaminetekort kan polyneuropathie veroorzaken. Vooral vitamine B12 is belangrijk voor gezonde zenuwen. Deze vitamine ondersteunt namelijk de beschermlaag rond zenuwen. Wanneer er een tekort ontstaat, raken zenuwen daardoor kwetsbaarder.

Daarnaast spelen ook andere B-vitamines een belangrijke rol, zoals vitamine B1 en B6. Deze vitamines ondersteunen de energievoorziening van zenuwcellen. Wanneer deze ontbreken, functioneren zenuwen dus minder goed.

Een tekort kan bijvoorbeeld ontstaan door:

• onvoldoende voeding
• opnameproblemen in de darmen
• bepaalde aandoeningen
• langdurige tekorten

Hierdoor kan zenuwschade ontstaan. Wanneer het tekort echter op tijd wordt behandeld, kan verdere schade soms worden beperkt.

Welke andere oorzaken kunnen polyneuropathie veroorzaken?

Naast diabetes en vitaminetekorten zijn er verschillende andere oorzaken. Sommige factoren beschadigen zenuwen direct, terwijl andere indirect schade veroorzaken.

Oorzaak	Wat gebeurt er	Effect op zenuwen	Frequentie
Alcoholgebruik	Giftige invloed op zenuwen	Zenuwbeschadiging	Vaak
Auto-immuunziekten	Afweersysteem valt zenuwen aan	Ontsteking	Soms
Medicatie	Bijwerking van behandeling	Zenuwirritatie	Soms
Infecties	Ontstekingsreactie	Zenuwschade	Soms
Erfelijke factoren	Genetische afwijking	Zenuwproblemen	Zeldzaam
Onbekende oorzaak	Geen duidelijke oorzaak	Idiopathisch	Regelmatig

In sommige gevallen wordt namelijk geen oorzaak gevonden. Dit heet idiopathische polyneuropathie. Hoewel de oorzaak onbekend is, zijn de klachten echter wel echt en meetbaar.

Kan alcohol polyneuropathie veroorzaken?

Ja, alcohol kan zenuwen beschadigen, vooral bij langdurig gebruik. Alcohol heeft namelijk een toxisch effect op zenuwcellen. Daardoor kunnen zenuwen minder goed functioneren.

Bovendien kan alcohol opname van belangrijke vitamines verstoren. Hierdoor ontstaat bijvoorbeeld een vitamine B1 of B12 tekort. Dit vergroot het risico op zenuwschade verder.

Daarnaast vertraagt alcohol het herstel van zenuwen. Daardoor kan bestaande schade verergeren. Niet iedereen die alcohol gebruikt ontwikkelt polyneuropathie, maar langdurig gebruik verhoogt het risico aanzienlijk.

Kan polyneuropathie zonder duidelijke oorzaak ontstaan?

Ja, soms wordt geen duidelijke oorzaak gevonden. Dit heet idiopathische polyneuropathie. Dit komt vooral voor bij oudere volwassenen.

Dit kan namelijk ontstaan door:

• natuurlijke veroudering van zenuwen
• langdurige kleine beschadigingen
• onbekende biologische processen

Hierdoor kunnen zenuwen minder goed functioneren. Hoewel de oorzaak onbekend is, kunnen klachten echter nog steeds behandeld worden.

Daarom is medisch onderzoek belangrijk. Hierdoor kunnen andere oorzaken worden uitgesloten.

Wanneer moet je medische hulp zoeken?

Het is belangrijk om een arts te raadplegen bij nieuwe klachten. Vooral wanneer klachten toenemen, is onderzoek belangrijk.

Neem contact op bij:

• tintelingen in voeten of handen
• gevoelloosheid
• branderig gevoel
• spierzwakte
• balansproblemen

Hierdoor kan een arts de oorzaak onderzoeken. Vervolgens kan een behandelplan worden opgesteld. Daardoor kan verdere schade mogelijk worden beperkt.

Veelgestelde vragen

Wat is de meest voorkomende oorzaak van polyneuropathie?

Diabetes is de meest voorkomende oorzaak. Hierdoor raken zenuwen beschadigd door langdurig hoge bloedsuiker.

Kan een vitaminetekort polyneuropathie veroorzaken?

Ja, vooral een vitamine B12 tekort kan zenuwen beschadigen. Daardoor ontstaan neurologische klachten.

Kan polyneuropathie zonder oorzaak ontstaan?

Ja, dit heet idiopathische polyneuropathie. Hierbij wordt geen duidelijke oorzaak gevonden.

Is polyneuropathie altijd te voorkomen?

Nee, maar behandeling van onderliggende oorzaken kan het risico verminderen.

Kan zenuwschade stoppen als de oorzaak behandeld wordt?

Ja, soms kan verdere schade worden beperkt wanneer de oorzaak behandeld wordt.

Is polyneuropathie erfelijk?

Sommige vormen zijn erfelijk, maar de meeste gevallen zijn dat niet.

Samenvatting

Polyneuropathie ontstaat door schade aan perifere zenuwen. Meestal wordt dit veroorzaakt door diabetes, vitaminetekorten of alcoholgebruik. Daardoor werken zenuwen minder goed. Hierdoor ontstaan klachten zoals tintelingen en gevoelloosheid. Vroege diagnose is belangrijk, omdat behandeling verdere schade kan helpen beperken.